देव नक्की कुठे आहे? – मंदिरात, मूर्तीत की तुमच्या कर्मात?

"देव आहे का?" या प्रश्नापेक्षा "देव नक्की कुठे आहे?" हा प्रश्न मानवी मनाला शतकानुशतके पडत आला आहे. कोणी काबा कडे जाते, कोणी काशीला, तर कोणी हिमालयाच्या शिखरावर देवाचा शोध घेते. पण देवाचे अस्तित्व नक्की कुठे सामावलेले आहे?

१. मंदिर आणि मूर्ती: श्रद्धेचे प्रतीक

मंदिरे आणि मूर्ती ही देवाची 'पत्ता' दर्शवणारी ठिकाणे आहेत. जसे अभ्यासासाठी शाळा आणि उपचारांसाठी रुग्णालय असते, तसेच मनाच्या शांतीसाठी आणि एकाग्रतेसाठी 'मंदिर' असते.

• मूर्तीची गरज का? मानवी मन खूप चंचल असते. निराकार ईश्वराचे ध्यान करणे प्रत्येकाला जमत नाही. म्हणून एका सुंदर मूर्तीमध्ये आपण देवाला पाहतो.

• मूर्ती आपल्याला शिस्त आणि श्रद्धा शिकवते. पण लक्षात ठेवा, मूर्तीमध्ये देव असणे ही तुमची 'श्रद्धा' आहे, मात्र देव फक्त मूर्तीतच अडकलेला आहे, हा 'भ्रम' आहे.

२. कर्मात देव: 'जनसेवा हीच ईश्वरसेवा'

संत तुकाराम, संत ज्ञानेश्वर आणि गाडगे बाबांसारख्या संतांनी वारंवार सांगितले आहे की, "जे का रंजले गांजले, त्यासी म्हणे जो आपुले, तोचि साधू ओळखावा, देव तेथेचि जाणावा."

• जेव्हा तुम्ही एखाद्या तहानलेल्याला पाणी देता, तेव्हा तुम्ही देवाचीच पूजा करत असता.

• जेव्हा तुम्ही तुमचे काम (Professional Work) प्रामाणिकपणे करता, तेव्हा ते 'कर्म' म्हणजेच 'पूजा' असते.

• 'स्वधर्मा'नुसार आणि नीतिमत्तेने केलेले प्रत्येक कर्म हाच खरा देव आहे. जर तुमच्या वागण्यात माणुसकी नसेल, तर तासनतास मंदिरात बसूनही देव प्रसन्न होत नाही.

३. स्वतःच्या अंतरात्म्यात देव

उपनिषदांमध्ये 'अहं ब्रह्मास्मि' (मीच ब्रह्म आहे) असे म्हटले आहे. याचा अर्थ असा नाही की आपण स्वतःला देव समजावे, तर आपल्या आत जो 'आत्मा' आहे, तोच त्या परमात्म्याचा अंश आहे.

• जेव्हा आपण शांतपणे डोळे मिटून स्वतःच्या आत डोकावतो, तेव्हा आपल्याला जाणवते की दया, क्षमा, शांती आणि प्रेम हे देवाचेच गुण आपल्यात आहेत.

• शुद्ध मन हेच देवाचे खरे घर आहे. ज्याच्या मनात कपट नाही, द्वेष नाही, तिथेच देवाचा खरा वास असतो.

देव शोधायचा कुठे?

देव हा कोणत्याही एका विशिष्ट जागेचा रहिवासी नाही. तो 'चराचरात' आहे.

1. मंदिरात तो तुम्हाला 'शांती' देतो.

2. मूर्तीत तो तुम्हाला 'आकार' आणि 'आधार' देतो.

3. पण कर्मात तो प्रत्यक्ष 'फळ' देतो.

   
   

जर तुम्हाला देवाला भेटायचे असेल, तर फक्त मंदिरात जाऊ नका, तर कुणाच्या तरी डोळ्यातील अश्रू पुसून पहा. जेव्हा तुमच्यामुळे कोणाच्या चेहऱ्यावर हसू येते, तेव्हा समजून जा की तुम्हाला 'देव' भेटला आहे!